Abdullah Öcalan'ın PKK'yı silahlı mücadeleye son vermeye çağırmasından 134 gün sonra örgüt bu yönde ilk adımı attı. Az sayıda örgüt mensubu, haftalar süren bekleyişin ardından Irak'ın Süleymaniye kentinde kameralar karşısına geçti, sembolik bir törenle silahlarını yakarak imha ettiler.

Mayıs ayında yapılan fesih kongresi sonrası örgüt "PKK adıyla yürütülen çalışmaların sonlandırıldığını" duyurmuştu. Ankara ise PKK'nın Suriye'deki uzantısı olarak gördüğü Suriye Demokratik Güçlerinin (SDG) Kandil'i izlemesini bekliyor.

Peki Suriye, Irak ve İran'daki silahlı Kürt gruplar şimdiye dek ne adım attı?

Irak'taki militanlar Türkiye'ye dönüyor mu?

PKK'nın, büyük çoğunluğu Kandil'de bulunan yaklaşık 6 bin silahlı üyesi olduğu değerlendiriliyor. Türkiye vatandaşı Kürtlerin bir af kapsamında Türkiye'ye dönebileceği ifade ediyor ancak henüz bu yönde somut adım atılmadı. TBMM'de bir komisyon kurulmasına yönelik hazırlıklar sürüyor. DEM Parti ve Adalet Bakanı Yılmaz Tunç arasında bu hafta yapılması beklenen ve hukuki adımların ele alınacağı toplantı ise "program yoğunluğu" gerekçesiyle ertelendi.

Kürt topluluklar lehine çalışma yürüten Washington merkezli Kürt Barış Enstitüsü (Kurdish Peace Institute) direktörü Meghan Bodette "dünyadaki diğer örneklere benzemediğini" söylediği süreci takip etmenin zorluğuna işaret ediyor: "Şu ana kadar çok az şeffaflık var. Taraflar arasında resmi bir anlaşma da yok."

Öte yandan PKK'nın fesih sürecinde Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) aktörlerinin önemli rol oynadığı biliniyor. Yeni dönemde yaratılması muhtemel yasal imkanlara rağmen militanların pek çoğunun IKBY sınırları içinde kalmayı seçebileceği değerlendiriliyor. DW Türkçe'ye konuşan Uluslararası Kriz Grubu (International Crisis Group) Ortadoğu ve Kuzey Afrika Program Direktörü Joost Hiltermann, "Irak hükümetinin dağdan inecek PKK'lıların akıbeti ve silahlı grubun kontrolündeki toprakların geleceğine karar vermesi gerekecek" diyor.

Irak ise PKK'nın silah bırakmasını egemenliğini sağlamlaştırma fırsatı olarak görüyor. PKK'nın duyurusu üzerine Irak Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, "Irak topraklarındaki yabancı güçlerin varlığının gözden geçirilmesi için bir fırsat" doğduğu ifade edilmişti.

BBC araştırmasına göre Türkiye'nin Irak toprakları içinde, büyük çoğunluğu 2018'den sonra inşa edilmiş 136 askeri tesisi bulunuyor.

Suriye'deki PKK üyeleri ne yapacak?

Suriye'de olduğu sanılan PKK'lı sayısı ise yaklaşık bin olarak ifade ediliyor. IŞİD'le mücadeleye destek için 2014'te Türkiye, Irak ve İran'dan Suriye'ye gelen PKK'lıların, Suriyeli Kürtlerin yeni Şam yönetimi ile devam eden müzakereleri kapsamında Suriye'den ayrılmaları bekleniyor.

SDG komutanı Mazlum Abdi, Beşar Esad'ın devrilmesinden sonra, "Suriyelilerin sorunlarını kendi aralarında çözmeleri gerekiyor. Savaşımızda bize yardımcı olan savaşçıların başları dik şekilde kendi bölgelerine dönmesinin zamanı gelmiştir" demişti.

Ancak Suriye'de Türkiye'yi "asıl rahatsız eden" SDG çatısı altındaki savaşçıların durumu. Suriye'nin kuzeyi ve doğusundaki toprakları kontrol eden SDG bünyesinde halihazırda 30 bin savaşçı olduğu tahmin ediliyor. Bu yapı, resmi adıyla Kuzey ve Doğu Suriye Özerk Yönetimi (AANES), halk arasındaki yaygın kullanımıyla Rojava olarak bilinen bölgeyi kontrol ediyor.